انتخاب موضوع، نیمی از راه یک سخنرانی موفق
شما ترجیح میدهید سه دقیقه درباره «تاریخچه پیدایش قاشق» بشنوید یا «چرا بازیهای ویدئویی میتوانند ما را باهوشتر کنند»؟
بیشتر دانشآموزان بدون تردید گزینه دوم را انتخاب میکنند. چرا؟ چون موضوع جذابتر، ملموستر و نزدیکتر به زندگی امروز است. همین مثال ساده نشان میدهد که «انتخاب موضوع، حداقل ۵۰٪ موفقیت یک سخنرانی کوتاه را تعیین میکند» مخصوصاً وقتی فقط سه دقیقه زمان دارید، یعنی «حدود ۵۰۰ کلمه».
انواع موضوع
همه موضوعها شبیه هم نیستند.
توصیفی: بعضی موضوعها چیزی را توصیف میکنند یعنی فقط اطلاعات و توضیح ارائه میدهند، مثل «تاریخچه پیدایش اینترنت» یا «مراحل ساخت یک بازی ویدئویی». این موضوعها مفیدند، اما معمولاً جذابیت کمتری دارند.
تحلیلی: بعضی موضوعها به یک مسئله یا سوال عمیق میپردازند. و آن را تحلیل میکنند. نظر یا چالشی مطرح میکنند و شما باید استدلال بیاورید، مثل «آیا اینترنت باعث تنهایی بیشتر نوجوانان شده است؟» یا «بازیهای ویدئویی بیشتر مفیدند یا مضر؟». برای یک سخنرانی سهدقیقهای، موضوع تحلیلی بسیار قویتر است، چون مخاطب را وادار میکند فکر کند و منتظر نتیجهگیری شما بماند.
مثلث طلایی انتخاب موضوع
برای انتخاب یک موضوع خوب، میتوانید از «مثلث طلایی» استفاده کنید که سه ضلع اصلی دارد:
علاقه
موضوعی را انتخاب کنید که خودتان واقعاً دوستش دارید. اگر هنگام فکر کردن به موضوع حوصلهتان سر برود، مطمئن باشید مخاطب خیلی زودتر خسته میشود.
دانش یا تجربه
لازم نیست متخصص باشید، اما باید درباره موضوع اطلاعاتی داشته باشید یا حاضر باشید دربارهاش تحقیق کنید؛ مثلاً از کتاب، سایت معتبر یا تجربه شخصی.
نیاز مخاطب
موضوع باید برای همکلاسیهای شما مفید یا جذاب باشد. چیزی که به زندگی واقعی آنها ربط دارد، همیشه شنیدنیتر است.
برای سخنرانی سهدقیقهای، یک ویژگی چهارم هم اضافه میشود: «محدود بودن». هرچه موضوع دقیقتر و کوچکتر باشد، سخنرانی شما قویتر میشود.
تکنیک «قیف»: از کلی به دقیق
برای محدود کردن موضوع، از تکنیک قیف استفاده کنید؛ یعنی از یک مفهوم کلی شروع کنید و مرحلهبهمرحله آن را کوچکتر کنید:
- گام اول (کلی): ورزش
- گام دوم (جزئیتر): ورزشهای الکترونیک (E-Sports)
- گام سوم (موضوع سخنرانی): «چرا ورزشهای الکترونیک باید در المپیک حضور داشته باشند؟»
اندیشه باران: ایده از خودت
اگر فکر میکنید ایده ندارید، یک تمرین ساده کمک میکند:
روی کاغذ، پنج موضوع بنویسید که به آنها علاقه دارید یا در آنها مهارت دارید. جلوی هرکدام یک سؤال یا چالش اضافه کنید.
مثلاً:
علاقه: پیتزا > سؤال: چرا پیتزای خانگی میتواند سالمتر و خوشمزهتر از فستفود باشد؟
همین سؤال میتواند تبدیل به یک موضوع سخنرانی عالی شود.
خلاصه
یک سخنرانی خوب، از انتخاب یک موضوع خوب شروع میشود. موضوعی که هم به آن علاقه دارید، هم دربارهاش چیزی میدانید، هم برای مخاطب مفید است و هم آنقدر محدود است که در سه دقیقه جمع شود.
در گام بعدی، باید یاد بگیرید چگونه این موضوع را در قالب یک ساختار منطقی و جذاب ارائه کنید؛ اما فعلاً، «بهترین موضوع ممکن را انتخاب کنید و یک سؤال اصلی برای آن بسازید». این یعنی شروع تفکر نقادانه.
