ساختار پرامپت

نوشته حسین بهنودی در ۵ اردیبهشت ۱۴۰۳

تصور کنید هوش مصنوعی یک دستیار فوق‌العاده باهوش است که تمام کتاب‌های دنیا را خوانده، اما کمی ساده است و هرچه به او بگویید را کلمه به کلمه اجرا می‌کند. اگر به این دستیار یک دستور مبهم و طولانی بدهید، احتمالاً پاسخی مبهم و طولانی دریافت خواهید کرد. برعکس، مجموعه‌ای از دستورات واضح و ساختاریافته، نتیجه‌ای بهتر در پی خواهد داشت.
هوش مصنوعی ابتدا با شکستن پرامپت و تبدیل آن به واحدهای کوچکی به نام «توکن» آنها را پردازش می‌کند. سپس با استفاده از یک روش پیچیده، خروجی را می‌سازد. بنابراین ساختار پرامپت شما — قالب‌بندی، نمادها و حتی نحوهٔ چیدمان کلمات — سرنخ‌های مهمی را برای هدایت این فرآیند فراهم می‌کند. تحقیقات نشان داده‌اند که ساختار پرامپت می‌تواند بر خروجی تأثیر زیادی بگذارد. در برخی موارد پاسخ را تا ۴۰ درصد بهتر می‌کند. با تغییر پرامپت از یک «پاراگراف ساده» به یک «متن ساختاریافته»، شما در واقع طرح واضح‌تری از انتظارات خود را به هوش مصنوعی ارائه می‌دهید.

برای مثال، تصور کنید می‌خواهید برای امتحان آماده شوید.

پرامپت ساده:

به عنوان معلم مطالعات اجتماعی نهم، یک درسنامه درباره مفهوم «فرهنگ» بنویس. این درسنامه باید به ترتیب شامل تعریف فرهنگ، اجزای آن، اهمیت و نقش آن، چگونگی یادگیری و پویایی و تغییر فرهنگ باشد. برای جذابیت بیشتر، از عنوان‌های کوتاه و مثال‌ استفاده کن. متن را با لحنی آموزشی و به زبان فارسی روان ارائه کن.

دستور ساختاریافته:

نقش (Role): شما یک معلم مطالعات اجتماعی باتجربه هستید.

مخاطب (Audience): دانش آموزان پایه نهم

هدف (Goal): آموزش مفهوم فرهنگ.

دستورکار (Task): یک درسنامه درباره «فرهنگ» با رعایت موارد زیر بنویسید:

  • برای هر بخش از عنوان‌هایی جذاب و کوتاه استفاده کنید.
  • هنگام توضیح مفاهیم کلی، از مثال‌های مرتبط با زندگی روزمره مخاطبان استفاده کنید.
  • هنگام توضیح مفاهیم انتزاعی پیچیده، از آنالوژی استفاده کنید.

فرمت خروجی (Format):

  • خروجی به زبان فارسی روان باشد.
  • خروجی باید با لحن آموزشی و جذاب باشد.
  • خروجی باید حدود 1000 کلمه باشد.

ساختار خروجی (Structure):

  • بخش اول: تعریف فرهنگ
  • بخش دوم: اجزای فرهنگ
    • الف) فرهنگ مادی
    • ب) فرهنگ غیرمادی
  • بخش سوم: اهمیت و نقش فرهنگ
  • بخش چهارم: یادگیری فرهنگ
  • بخش پنجم: پویایی و تغییر فرهنگ

به نظر شما با کدام پرامپت پاسخ بهتری می‌گیرید؟ قطعاً دومی! چون اجزاء پرامپت را دسته‌بندی کرده‌ایم. این همان قدرت ساختار است.

مکانیزم توجه (Attention Mechanism)

شاید برایتان جالب باشد که بدانید چرا ساختار این‌قدر روی خروجی هوش مصنوعی تأثیر دارد. مدل‌های زبانی پیشرفته بر اساس یک معماری به نام ترنسفورمر (Transformer) کار می‌کنند. قلب این معماری، چیزی به نام «مکانیزم توجه» است.

این مکانیزم به هوش مصنوعی کمک می‌کند تا روی کلمات و عبارت‌های مهم‌تر در دستور شما «تمرکز» یا «توجه» بیشتری کند. وقتی شما از تیترها، لیست‌ها و شماره‌گذاری استفاده می‌کنید، در واقع دارید برای مکانیزم توجه تابلوهای راهنما نصب می‌کنید و به او می‌گویید: «این قسمت‌ها مهم‌تر هستند!» این کار به هوش مصنوعی کمک می‌کند تا روابط بین بخش‌های مختلف پرامپت شما را بهتر بفهمد و جوابی دقیق و مرتبط تولید کند.

مارک‌داون (Markdown):

برای کارهای مهم یا پروژه‌های پیچیده، به پرامپت‌هایی فراتر از یک پاراگراف ساده نیاز دارید. مارک‌داون یک زبان نشانه‌گذاری ساده برای قالب‌بندی متن است. یاد گرفتنش فقط چند دقیقه طول می‌کشد! (مثلاً # برای تیتر اصلی، ## برای تیتر فرعی و – برای لیست).

هوش مصنوعی با این زبان کاملاً آشناست، چون حجم زیادی از اطلاعاتی که با آن آموزش دیده (مثل ویکی‌پدیا) از مارک‌داون استفاده می‌کنند. این روش به شما کمک می‌کند یک پرامپت طولانی را به بخش‌های کوچک و قابل فهم تقسیم کنید. برای تمرین مارک‌داون می‌تواند از سایت stackedit.io استفاده کنید.

پرامپت مثال بالا با مارک‌داون:

# نقش (Role):
شما یک معلم مطالعات اجتماعی باتجربه هستید.
# مخاطب (Audience):
دانش آموزان کلاس نهم
# هدف (Goal):
آموزش مفهوم فرهنگ.
# دستورکار (Task):
یک درسنامه درباره «فرهنگ» با رعایت موارد زیر بنویسید:
- برای هر بخش از عنوان‌هایی جذاب و کوتاه استفاده کنید.
- هنگام توضیح مفاهیم کلی، از مثال‌های مرتبط با زندگی روزمره مخاطبان استفاده کنید.
- هنگام توضیح مفاهیم انتزاعی پیچیده، از آنالوژی (تشبیه) استفاده کنید.
# فرمت خروجی (Output Format):
- زبان: خروجی به زبان فارسی روان باشد.
- لحن: آموزشی و جذاب.
- خروجی باید حدود 1000 کلمه باشد.
# ساختار خروجی (Output Structure):
- بخش اول: تعریف فرهنگ
- بخش دوم: اجزای فرهنگ
  - فرهنگ مادی
  - فرهنگ غیرمادی
- بخش سوم: اهمیت و نقش فرهنگ
- بخش چهارم: یادگیری فرهنگ
- بخش پنجم: پویایی و تغییر فرهنگ

این دستور ساختاریافته، یک نقشهٔ راه دقیق به هوش مصنوعی می‌دهد و نتیجه، یک طرح کلی حرفه‌ای و کامل خواهد بود.

چگونه استاد مهندسی پرامپت شویم؟

  • با تعیین هدف شروع کنید: قبل از نوشتن، از خود بپرسید: «دقیقاً چه می‌خواهم؟» یک خلاصه؟ یک لیست؟ یک جدول؟ هدف شما، بهترین پرامپت را مشخص می‌کند.
  • با پرامپت ساده شروع کنید: با پرامپت‌های ساده کارتان را آغاز کنید و برای گرفتن نتیجه‌ی بهتر، کم‌کم جزئیات بیشتری به آن اضافه کنید. تحلیل دقیق نتایج برای بهتر کردن پرامپت بسیار مهم است. یادتان باشد که این کار یک فرآیند تکراری است و برای رسیدن به بهترین نتیجه، باید حسابی آزمون و خطا کنید. زود خسته نشوید و نگویید هوش مصنوعی بدرد نمی‌خورد!
  • جزئیات، مهم است: دقیق بودن، ساده بودن، مختصر و مفید بودن معمولاً نتایج بهتری می‌دهد. چند دقیقه وقت بیشتر برای ساختاربندی پرامپت، بهتر از ساعت‌ها کلنجار رفتن با خروجی‌های بد است.
  • معادل انگلیسی: برای اینکه هوش مصنوعی منظورتان را بهتر درک کند، معادل انگلیسی کلمات کلیدی را در پرانتز کنارشان بنویسید؛ برای مثال: هدف (Goal)از آنجایی که این مدل‌ها بیشتر با داده‌های انگلیسی آموزش دیده‌اند، ممکن است برخی کلمات تخصصی فارسی برایشان گنگ باشد. با این کار ساده، ابهام را از بین می‌برید و به هوش مصنوعی کمک می‌کنید تا پاسخی بسیار دقیق‌تر و باکیفیت‌تر به شما بدهد.

  • به دنبال نتایج تکرارپذیر باشید: یکی از چالش‌های کار با هوش مصنوعی این است که گاهی قابل پیش‌بینی نیست؛ یعنی ممکن است شما یک دستور یکسان را به آن بدهید، اما هر بار پاسخ‌های متفاوتی دریافت کنید. برای حل این مشکل، اگر دستورهای خود را در یک ساختار روشن و دقیق بنویسید، به احتمال زیاد جواب‌های مشابه و قابل اعتمادتری می‌گیرید. بهتر است دستورهایی که نتیجه خوبی به شما می‌دهند را یک جا یادداشت و ذخیره کنید تا بعداً بتوانید دوباره از آن‌ها استفاده کرده یا برای کارهای جدید، کمی تغییرشان دهید.

یک ترفند حرفه‌ای:

از هوش مصنوعی کمک بگیرید: می‌توانید پس از تهیهٔ پیش‌نویس پرامپت، از خود هوش مصنوعی بپرسید: «نقاط ضعف این پرامپت کجاست؟ چگونه می‌توان آن را بهتر کرد؟»

یادگیری مهندسی پرامپت، شما را از یک «کاربر هوش مصنوعی» به یک «استاد هوش مصنوعی» تبدیل می‌کند. شما دیگر فقط یک سؤال‌کننده نیستید، بلکه طراح پاسخ‌هایی هستید که به آن‌ها نیاز دارید. این یک مهارت کلیدی برای آینده شماست؛ مهارتی که به شما یاد می‌دهد چگونه با یکی از قدرتمندترین ابزارهای قرن بیست و یکم به طور مؤثر ارتباط برقرار کنید.

تمرین ۱: کارگاه تکرار و اصلاح

هدف نهایی: خلق داستان علمی-تخیلی درباره سفر یک نوجوان کنجکاو به یک جزیره دورافتاده در سال ۲۱۰۰. این نوجوان در این سفر با یک موجود ناشناخته دوست می‌شود که از طریق ریاضیات با او ارتباط برقرار می‌کند و در نهایت با کمک این دوست جدید، یک معمای مهم را حل می‌کند.

با یک پرامپت ساده آغاز کنید. مانند :

یک داستان کوتاه درباره سفر یک نوجوان کنجکاو به یک جزیره دورافتاده بنویس.

تمرین ۲: پرامپت ساختاریافته

پرامپت ساده  «یک گزارش درباره فواید ورزش بنویس.» را به هوش مصنوعی بدهید.

همان پرامپت قبلی را به صورت ساختاریافته با جزئیات با استفاده مارک‌داون بنویسید و به همان هوش مصنوعی بدهید.

خروجی‌ها را با هم مقایسه کنید.